Historia rasy
Owczarki staroniemieckie, to linia owczarków długowłosych, pochodzących głównie od owczarków użytkowych i z byłego DDR. Mają budowę pierwotnych owczarków niemieckich, oraz ciemniejsze ubarwienie. W byłym DDR preferowano u psów twardość, siłę charakteru i odporność na
stres, a także monitorowano zdrowie każdego szczeniaka z miotu.
Zrównoważony temperament, osobowość przywódcza, samodzielność i pracowitość, a także wyższy próg pobudzenia niż u współczesnego owczarka niemieckiego, czyni z niego niezawodnego obrońcę, wszechstronnego psa służbowego oraz wspaniałego psa rodzinnego, który zachował wiele ze swoich legendarnych cech.
Wzorzec rasy
Wrażenie ogólne, usposobienie
Owczarek Staroniemiecki jest dobrze umięśniony, często masywnej budowy, cięższy i nieco większy od Owczarka Niemieckiego. Zazwyczaj posiada też szersze czoło jak również wyraźniejszy stop, dobrze gdy pochodzi z czystej linii DDR, ponieważ w byłej DDR preferowano siłę, twardość charakteru i odporność na warunki atmosferyczne. Jego charakter powinien być zrównoważony, dobrotliwy, niekonfliktowy i bezstronny. Powinien być uważnym, niezawodnym obrońcą o osobowości przywódczej i z temperamentem o wyższym progu pobudzenia niż współczesny Owczarek Niemiecki. Owczarek Staroniemiecki jest psem z natury cichszym i spokojniejszym, nie reagującym bezkrytycznie na polecenia, samodzielnym, umiejącym analizować sytuację i potrafiącym bezbłędnie odróżnić wroga od przyjaciela. Owczarek Staroniemiecki ma wszechstronne zastosowanie. Doskonale sprawdza się jako pies rodzinny, towarzyszący, obronny, strzegący, pilnujący, służbowy i ratunkowy. Z uwagi na to, że jest z gruntu bardzo pracowity, należy mu jedynie umożliwić okazanie jego naturalnych zalet. Poprzez stworzenie rodzinnego kontaktu oraz okazanie mu odpowiedniej czułości i konsekwencji w prowadzeniu mamy świetnego, zrównoważonego psa.
Istotne proporcje
Wysokość w kłębie wynosi:
Psy 63-68 cm / 32 – 45 kg
Suki 58-63 cm / 28 – 38 kg
Długość korpusu przekracza wysokość w kłębie o ok. 10-17 %
Głowa
Głowa ma formę klina, jej wielkość pozostaje w odpowiedniej proporcji do rozmiarów korpusu, nie jest ciężka ani nadmiernie wydłużona. Czoło, widziane z przodu i z boku, jest wysklepione lecz bez bruzdy czołowej lub z bruzdą czołową słabo zaznaczoną. Proporcja mózgoczaszki do twarzoczaszki wynosi 1:1. Szerokość mózgoczaszki jest mniej więcej równa jej długości. Czaszka widziana z góry zwęża się równomiernie, począwszy od linii uszu w kierunku lusterka nosa i przechodzi w klinowatą twarzoczaszkę (kufę). Stop wyraźnie zaznaczony. Szczęka i żuchwa są mocne. Grzbiet nosa prosty, zapadnięcie lub wysklepienie jest niepożądane. Wargi są przylegające, dokładnie domknięte, ciemne. Lustro nosa musi być czarne.
Zgryz
Zgryz musi być mocny, zdrowy i kompletny (42 zęby zgodnie z formułą zębową). Owczarek staroniemiecki ma zgryz nożycowy, co oznacza, że siekacze muszą na siebie zachodzić nożycowo, przy czym siekacze szczęki nożycowo schodzą się z siekaczami żuchwy. Zgryz cęgowy, przodozgryz lub tyłozgryz jest wadą, podobnie jak większe luki lub odstępy między zębami. Wadliwa jest też prosta linia siekaczy. Kości szczęki muszą być mocne, ażeby zęby mogły być głęboko osadzone w dziąśle.
Oczy
Oczy są średniej wielkości, kształtu migdała, nieco skośne i nie wypukłe. Kolor oczu powinien być możliwie ciemny, dopasowany do umaszczenia (jasne oko przy umaszczeniach rozjaśnionych)
Uszy
Uszy stojące, średniej wielkości, noszone prosto i równolegle, o małżowinach zwróconych ku przodowi. Uszy załamane i wiszące są wadą.
Szyja
Szyja powinna być mocna, dobrze umięśniona, bez luźnej skóry. Jest ustawiona w odniesieniu do korpusu pod kątem ok. 45 stopni.
Korpus
Linia górna przebiega od nasady szyi, poprzez wysoki kłąb i prosty grzbiet, do lekko opadającego zadu bez wyraźnego zakłócenia. Grzbiet jest umiarkowanej długości, mocny i dobrze umięśniony. Partia lędźwiowa szeroka, krótka, mocna i dobrze umięśniona. Zad powinien być długi i lekko opadający i bez zakłócenia linii górnej przechodzić w nasadę ogona. Biodra szerokie i dobrze umięśnione.
Klatka piersiowa
Powinna być umiarkowanej szerokości, dolna partia piersi możliwie długa i zaznaczona. Głębokość klatki piersiowej powinna wynosić ok. 45-48% wysokości w kłębie. Żebra powinny być umiarkowanie wysklepione, klatka piersiowa beczkowata jest równie wadliwa jak spłaszczona bocznie.
Ogon
Ogon sięga co najmniej do stawu skokowego ale nie poza środek śródstopia. Powinien być noszony w formie lekko opadającego łuku, przy czym w podnieceniu i w ruchu jest bardziej uniesiony.
Kończyny
Kończyny przednie, widziane ze wszystkich stron, są proste, widziane z przodu absolutnie równoległe. Łopatka i ramię są równej długości i dzięki mocnej muskulaturze pewnie przylegające do tułowia. Kąt łopatkowo-ramienny wynosi w idealnym wypadku 90 stopni, z reguły do 110 stopni. Łokcie ani w pozycji “stój” ani w ruchu nie mogą być odstawione. Przedramiona, widziane ze wszystkich stron, są proste i ustawione całkowicie równolegle. Muszą być dobrze umięśnione. Śródręcze jest długości ok. 1/3 przedramienia i jest do niego ustawione pod kątem 20-22 stopni. Łapy przednie zaokrąglone, zwarte i wysklepione, opuszki twarde. Pazury mocne i ciemne.
Kończyny tylne są lekko odstawione wstecz, przy czym widziane od tyłu są ustawione równolegle. Udo i podudzie są w przybliżeniu jednakowej długości i tworzą kąt ok. 120 stopni, uda są mocne i dobrze umięśnione. Stawy skokowe są mocne i stabilne, śródstopie ustawione w linii prostopadłej do ziemi pod stawem skokowym. Łapy tylne są zwarte, lekko wysklepione, opuszki twarde i ciemne, pazury mocne i również ciemne.
Ruch
Kończyny pod względem długości i kątowania muszą być względem siebie tak zgrane, ażeby bez istotnej zmiany linii grzbietu kończyny tylne mogły wsuwać się pod tułów i sięgać z kończynami przednimi jednakowo daleko. Przy prawidłowych proporcjach budowy i kątowaniu ruch jest posuwisty, pies porusza się płasko przy ziemi, płynnie, swobodnie, bez wysiłku.
Skóra
Skóra przylega luźno ale nie tworzy fałd.
Szata
Cechy włosa
Prawidłowa okrywa włosowa owczarka staroniemieckiego to włos półdługi do długiego, twardy, z podszerstkiem. Włos miękki jest niepożądany. Psy bez podszerstka są eliminowane z hodowli.
Umaszczenia
Czarne ze znaczeniami rudymi, żółtymi i szarymi (Bi – Color), jednolite czarne bez znaczeń, jednolite szare, wilczaste we wszystkich wariantach kolorystycznych (od rudego do srebrzystego). Nie rzucająca się w oczy, mała biała plamka na piersi, podobnie jak jasne wewnętrzne partie kończyn, są dopuszczalne ale niepożądane, nie dotyczy to psów o jednolicie czarnym umaszczeniu. Podszerstek w kolorze szarym, biały niepożądany. Lustro nosa u wszystkich odmian barwnych musi być czarne.
Jądra
Samce powinny mieć dwa jednakowej wielkości jądra, normalnie rozwinięte, które całkowicie pozostają w mosznie.
Wady
Każde odstępstwo od powyższych norm powinno być uznane za wadę, której ocena zależy od stopnia odstępstwa.
Wady eliminujące
- 1. Psy słabego charakteru, agresywne, nerwowe.
- 2. Psy ze stwierdzona dysplazja stawów biodrowych
- 3. Wnętry jedno- i obustronne oraz psy z wyraźnie niejednakowymi, względnie źle uformowanymi jadrami.
- 4. Psy ze zniekształconymi uszami i ogonami.
- 5. Psy z wadami budowy.
- 6. Psy z wadami uzębienia.
- 7. Psy z wadami zgryzu.
- 8. Albinizm
Powyższe opracowanie opublikowano za pisemną zgodą autora:
autor: Joanna Zalewska
źródło: http://altdeutscher.weebly.com/o-rasie.html
Geneza pojęcia
Owczarek staroniemiecki (Altdeutscher Schaferhund) jest typem owczarka niemieckiego długowłosego. Pochodzi on głównie od owczarków niemieckich z rejonów DDR, ponieważ tam, w Niemczech wschodnich, od czasów powojennych wykluczano z hodowli egzemplarze z długą sierścią, na bazie których powstały dzisiejsze linie długowłosych owczarków użytkowych, czyli staroniemieckich.
Owczarki niemieckie w DDR były bliższe fenotypowi pierwszych owczarków i miały tendencje do przejawiania ciemniejszego ubarwienia. Ponieważ skutecznie ograniczono występowanie dysplazji w liniach DDR-owskich, były chętnie wykorzystywane jako psy pracujące. Pochodzące od nich owczarki długowłose, ze względu na swój tradycyjny pokrój, oraz hodowlę poza oficjalnymi organizacjami rządowymi, nazywane są owczarkami staroniemieckimi.
Przymiotnik Altdeutscher jest używany dla zaznaczenia odrębności linii i tego, że psy te nie były, ze względu na długi włos, wykorzystywane w hodowli SV, lecz hodowane obok innych niemieckich psów pasterskich od których pochodzą i które po niemiecku nazywają się Altdeutsche Hutehunde, jednak są to wciąż owczarki niemieckie, tylko takie, których fenotyp jest zgodny z założeniami pierwotnego wzorca ustanowionego przez Maxa von Stephanitza. Stare psy pasterskie Niemcy określają wspólną nazwą „hutehunde”, natomiast „schaferhund” (owczarek), odnosi się wyłącznie do psów z ukierunkowanej hodowli, najpierw organizacji Phylax, a potem Klubu Owczarka założonego przez Stephanitza.
Określenie „owczarek staroniemiecki” nie jest nazwą rasy, ale pojęciem, które dotyczy określonego typu psa. Owczarek niemiecki, rasa wyhodowana 100 lat temu , w pierwszej wersji obejmowała wszystkie barwy i wszystkie rodzaje futra, ale mimo dopuszczalnych różnic, psy miały zasadnicze wspólne cechy: stojące uszy, długi, wąski pysk, zwisający, puszysty ogon, a przede wszystkim zalety charakteru: wytrzymałość, odporność i chęć do współpracy z człowiekiem. Znany artysta malarz Ludwig Beckmann postulował w 1894 roku rozwój owczarka niemieckiego co najmniej w trzech odmianach: szorstkowłosej, krótkowłosej i długowłosej, podobnie, jak miało to miejsce w rasie owczarka belgijskiego. Pierwszy niemiecki Klub Owczarka również akceptował każdy rodzaj włosa i każdą jego długość. Dopiero Max Stephanitz, założywszy w roku 1899 SV, ograniczył wzorzec owczarka wyłącznie do krótkiego włosa, mając na uwadze przede wszystkim łatwość obsługi psa służącego wojsku.
Jednak pasterze w dalszym ciągu hodowali owczarki długowłose (Altdeutsche Schaferhunde) obok innych, starych psów pasterskich (Altdeutsche Hutehunde: Strobel, Westerwalder, Karzer Fuchs, Gelbbacke). Tu trzeba zauważyć, że Altdeutscher Schaferhund (owczarek staroniemiecki), pochodzący z czystych linii DDR, jest nieco większy, grubszej kości, ma szersze czoło i wyraźniejszy stop, prostą, lekko opadającą linię grzbietową, zrównoważony temperament i twardszy charakter, którym cechowały się psy w dawnym DDR. Te wytrzymałe, odporne na zimno i surowe warunki atmosferyczne owczarki, były dość rozpowszechnione we wschodnich Niemczech, a ówcześni hodowcy wytrwale walczyli o uznanie ich przez wschodnioniemieckie rządowe organizacje VKSK i SDG, które w tamtych czasach sprawowały kontrolę nad hodowlą psów. W 1991 r starali się o ustanowienie owczarka długowłosego oddzielną rasą, ale wtedy, po upadku muru berlińskiego, został on w ogóle wyeliminowany z hodowli. Zanim nastąpiło w 2011 r. ponowne uznanie odmiany długowłosej, do hodowli owczarków staroniemieckich były wybierane psy z linii DDR-owskich i użytkowych, które nie kwalifikowały się do hodowli ze względu na długi włos, a których fenotyp i charakter spełniał wymagania Klubów zrzeszających hodowców owczarków staroniemieckich i tak postępuje się do dziś, mimo uznania przez SV i FCI odmiany długowłosej.
W SV od 1930 roku nie prowadzono hodowli psów długowłosych, jednak pojawiające się ciągle w miotach psów krótkowłosych osobniki z długą sierścią były tolerowane i wystawiane na wspólnym ringu. W roku 1991 ( po zjednoczeniu Niemiec) SV wykluczyło całkowicie z hodowli owczarki o długim włosie (Langstockhaar Schaferhunde) więc były one czasem dołączane do poenerdowskich stad Altdeutsche Schaferhunde i zaczęto hodować typ pośredni. Po zjednoczeniu Niemiec, na zachodnich terenach powstały również kluby hodujące długowłose owczarki poza SV np.: LSVD (Langhaar – Schäferhund Verband Deutschland eV) , który w roku 1991 walczył o przyjęcie do WDH, jednakże wniosek został odrzucony. Hodowle DON (owczarków długowłosych pochodzenia zachodnioniemieckiego) przejęły nazewnictwo stosowane w czasach DDR i nazwę Langstockhaar stosują zamiennie z Altdeutscher Schaferhund, choć owczarki staroniemieckie różnią się od DON.
Jeśli w hodowlach Altdeutsche Schaferhunde korzysta się z krwi zachodnioniemieckiej, to jest to najczęściej owczarek długowłosy od kilku pokoleń (co najmniej 2,3 generacji), który zatracił już typowe dla owczarków zachodnich cechy, lub nosi w sobie pożądane dla tej hodowli walory. Łączenie obu linii w tzw. typ pośredni, ma na celu zachowanie jak najszerszej puli genetycznej w obrębie rasy i z punktu widzenia genetyki jest korzystne. Kojarzenia ze sobą obu linii, wschodnioniemieckiej i zachodnioniemieckiej, były tak częste, że nawet w odmianie krótkowłosej jest dziś trudno o psy czystej linii DDR. Niektóre Kluby (np. Austriacki A.L.S.V.O.), ze względu na cenną i rzadką już krew czystych DDR-owców, postulują hodowlę w czystości linii, jednak w kraju pochodzenia rasy, w Niemczech, takich przeciwwskazań nie ma. Jeśli hodowla posiada w swoim stadzie psy czystej krwi DDR bardzo się tym szczyci i zaznacza to z dumą.
Altdeutscher Schaferhund (owczarek staroniemiecki) ma być psem o prostym grzbiecie i pokroju dawnych DDR-owskich psów pracujących, bo taki kierunek nadali jej hodowcy, ze względu na pochodzenie, oraz wymagania hodowli, kładące nacisk na sprawność, odporność i naturalną
sylwetkę. Hodowla ma również na celu przywrócenie pierwotnych barw. Nie korzysta się z psów o
typowym zachodnioniemieckim umaszczeniu czaprakowym.